رفقا، توی مقاله‌ی تئوری حراج بازار دیدیم که قیمت دنبال نقدینگی می‌گرده و یکی از ناعدالتی‌های بزرگ بازار، دیتای نابرابر است. حالا می‌خوایم دقیق ببینیم این دیتا چیه و چند سطح داره.

یه حقیقت تلخ: کندلی که تو نگاه می‌کنی، خلاصه‌ی خلاصه‌ی دیتاست. مثل اینه که از یک مسابقه فوتبال فقط نتیجه‌ی نهایی رو ببینی و بخوای تاکتیک تیم‌ها رو تحلیل کنی.

Level 1 — تیک دیتا (Tick Data / Time & Sales)

سطح اول دیتا، لیست تک‌تک معاملات انجام‌شده است: هر ترید با قیمت، حجم، زمان دقیق و اینکه کدوم طرف Aggressor بوده — یعنی خریدار با Market Order زده روی Ask، یا فروشنده زده روی Bid.

• بهش می‌گن Time & Sales یا Tape — همون چیزی که Tape Reading ازش میاد.
• از تجمیع همین تیک‌هاست که Delta و Footprint ساخته می‌شن (در مقاله‌ی اردر فلو فیوچرز کامل بازش می‌کنیم).
• کندل بهت می‌گه قیمت «از کجا به کجا» رفت؛ تیک دیتا می‌گه چطور رفت: با چند معامله، با چه حجمی، با چه عجله‌ای.

Level 2 — Market by Price (عمق بازار / DOM)

سطح دوم دیگه معاملات انجام‌شده نیست — نیت‌هاست: سفارش‌های Limit که در هر سطح قیمتی خوابیدن و منتظر اجرا هستن.

• در MBP سفارش‌ها به ازای هر قیمت تجمیع می‌شن: مثلاً «در قیمت X، ۴۲۰ کانترکت Bid خوابیده».
• همون چیزیه که توی DOM (Depth of Market) و Heatmap می‌بینی: دیوارهای نقدینگی، سطوحی که خریدار/فروشنده‌ی بزرگ ازش دفاع می‌کنه.
• نکته‌ی مهم: سفارش Limit قابل کنسله. پس هر دیواری واقعی نیست — بعضی‌هاش فقط نمایشه (Spoofing).

Level 3 — Market by Order (MBO)

سطح سوم، عمیق‌ترین لایه‌ست: به‌جای تجمیع به ازای قیمت، تک‌تک سفارش‌ها رو جدا می‌بینی:

• هر سفارش کی اضافه شد، کی تغییر کرد، کی کنسل شد، و جایگاهش در صف (Queue Position) کجاست.
• با MBO می‌شه رفتار بازیگرهای بزرگ رو تفکیک کرد: سفارش واقعی داره می‌مونه یا مدام کنسل می‌شه؟ Iceberg Orderها کجان؟ Spoofing کجاست؟
• این سطح دیتا رو عمدتاً موسسات، مارکت‌میکرها و تیم‌های HFT مصرف می‌کنن — همون‌هایی که در مقاله‌ی قبل گفتیم از ناعدالتی ساختاری بازار بهره می‌گیرن.

خب چرا من این‌ها رو ندارم؟

چون فارکس و CFD که اکثر تریدرهای ریتیل فارسی‌زبان اونجا معامله می‌کنن، بازار متمرکز ندارن. معامله‌ت توی دفتر بروکر انجام می‌شه، نه توی یک Exchange مرکزی. پس «حجم» و «عمق» واقعی کل بازار اصلاً وجود خارجی نداره که بخوان نشونت بدن.

در عوض، بازار Futures متمرکزه (مثل CME) و هر سه سطح دیتا رو به شکل شفاف منتشر می‌کنه. برای همینه که ترید موسساتی و Order Flow واقعی، روی دیتای فیوچرز انجام می‌شه. در مقاله‌ی بعدی — انواع بازارها و جای واقعی موسسات — دقیق می‌گیم پول بزرگ کجا معامله می‌کنه و چرا توی CFD نیست.

جمع‌بندی

• Level 1 — Tick Data: معاملات انجام‌شده؛ ماده‌ی خام Delta و Footprint.
• Level 2 — Market by Price: سفارش‌های خوابیده تجمیع‌شده در هر قیمت؛ ماده‌ی خام DOM و Heatmap.
• Level 3 — Market by Order: تک‌تک سفارش‌ها با صف و تاریخچه؛ زمین بازی موسسات.

اگه می‌خوای خوندن همین دیتا رو با مثال واقعی یاد بگیری، سراغ دوره اردر فلو TickPit بیا و توی کانال تلگرام لایوها رو دنبال کن.

این محتوا آموزشی است و سیگنال خرید یا فروش نیست. معامله در بازارهای مالی ریسک دارد؛ احتیاط کنید.

پر سود باشید ❤️